Transparantie bij collectieve inkoop in supermarktfranchise
De recente spanningen binnen het Franse franchisenetwerk van Carrefour moeten worden begrepen tegen de achtergrond van een bredere Europese discussie over machtsongelijkheid in de supermarktsector. Het mogelijke vertrek van Provencia, de grootste Franse franchisenemer van Carrefour, onderstreept dat deze spanningen structureel zijn en niet langer kunnen worden afgedaan als incidentele prijsconflicten.
Een juridisch ijkpunt vormt de beschikking van het Hof van Beroep in Caen (Cour d’appel de Caen, ordonnance de référé, 2 décembre 2025). In deze beslissing handhaafde het hof de onmiddellijke uitvoerbaarheid van een eerder vonnis van de Handelsrechtbank van Caen (Tribunal de commerce de Caen, 17 juillet 2025). De franchisegever, te weten Carrefour-dochter Genedis (Promocash), werd daarin verplicht volledige inzage te geven in de met leveranciers gesloten commerciële overeenkomsten en in de ontvangen en doorbetaalde kortingen aan de betrokken franchisenemers.
Het hof verwierp uitdrukkelijk het beroep van de franchisegever op bedrijfsgeheimen. Doorslaggevend was dat de franchisegever contractueel namens de franchisenemers onderhandelde met leveranciers. Deze rol brengt volgens het hof een vergaande rekening- en verantwoordingsplicht met zich. Zonder inzage in de relevante documenten kunnen franchisenemers immers niet verifiëren of de verplichtingen van de franchisegever correct en volledig worden nagekomen.
Deze Franse rechtspraak past in een bredere Europese ontwikkeling. De Europese Commissie erkent al geruime tijd dat grote retailers en inkooporganisaties structurele marktmacht uitoefenen. Waar de focus aanvankelijk vooral lag op de verhouding tussen retailers en leveranciers, wordt steeds duidelijker dat ook franchisenemers in de supermarktsector zich economisch in een afhankelijke positie kunnen bevinden. Transparantie over inkoopprijzen, kortingen en promotiegelden vormt daarbij een centraal correctiemechanisme.
In dat licht zijn ook andere juridische instrumenten relevant. De UTP-richtlijn (EU 2019/633) inzake oneerlijke handelspraktijken, nationale regelgeving zoals de Nederlandse Wet franchise, en recente Franse rechtspraak wijzen allemaal in dezelfde richting: contractsvrijheid en vertrouwelijkheid kunnen geen absoluut schild vormen tegen rechterlijke of wettelijke correctie van machtsonevenwicht wanneer sprake is van gecentraliseerde inkoop en waardeverdeling.
De rode draad is helder. Wanneer franchisegevers collectief inkopen, namens franchisenemers onderhandelen en economische waarde centraliseren, ontstaat een afdwingbare verantwoordingsplicht richting franchisenemers. Ontbreekt die transparantie, dan volgen juridische procedures – of, zoals thans zichtbaar wordt, strategische exits van franchisenemers uit het netwerk.
De ontwikkelingen in Frankrijk maken duidelijk dat collectieve inkoop binnen supermarktfranchise niet los kan worden gezien van vergaande transparantieverplichtingen. Supermarktfranchise wordt daarmee steeds minder beschouwd als een louter commerciële samenwerking en steeds meer als een gereguleerde machtsrelatie, waarin transparantie een structurele voorwaarde is voor vertrouwen en continuïteit.
Ludwig & Van Dam advocaten, franchise juridisch advies.
Wilt u reageren? Mail dan naar dolphijn@ludwigvandam.nl
Andere berichten
Supermarktnieuwsbrief – 27
Supermarktnieuwsbrief nr. 27
Voorgeschreven winkelinrichting – d.d. 28 januari 2020 – mr. A.W. Dolphijn
De rechtbank Midden-Nederland heeft een beslissing genomen over de vraag of een franchisenemer verplicht is de door de franchisegever voorgeschreven winkelinrichting te voeren.
Failliet doordat franchisegever verkoop franchiseonderneming weigerde – d.d. 28 januari 2020 – mr. A.W. Dolphijn
De rechtbank Den Haag heeft een verzoek behandeld van een franchisegever om een franchisenemer failliet te verklaren.
Ludwig & Van Dam advocaten dagvaarden Sandd en PostNL namens de franchisenemers van Sandd – d.d. 9 januari 2020 – mr. A.W. Dolphijn
De Vereniging Franchisenemers van Sandd (VFS) heeft Sandd en PostNL vandaag gedagvaard voor de rechtbank in Arnhem. De VFS meent dat Sandd en PostNL de franchisenemers keihard laten vallen.
Artikel De Nationale Franchise Gids: “Waarom hoofdelijke aansprakelijkheid bv naast privé?” – d.d. 7 januari 2020 – mr. A.W. Dolphijn
Van franchisenemers wordt vaak gevraagd de franchiseovereenkomst mede te ondertekenen, naast hun franchise bv. Soms weigeren franchisenemers dat en wordt de franchiseovereenkomst niet getekend.
Ludwig & Van Dam Advocaten staat franchisenemers Sandd bij: Franchisenemers Sandd vechten postmonopolie aan voor de rechter – d.d. 12 november 2019 – mr. A.W. Dolphijn
De Vereniging Franchisenemers van Sandd (VFS) vecht bij de rechtbank in Rotterdam het besluit aan van staatssecretaris Mona Keijzer om de postfusie tussen PostNL en Sandd goed te keuren.